Fetva nedir?

Fetva, dini veya hukuki bir konuda "bir olayın hükmünü açıklayan veya hükmünü koyan, güçlükleri çözen kuvvetli cevap" anlamına gelmektedir.

Bunun için bir İslam devletine gerek yoktur. Fetva verenler (müftiler) birer hocadır, görüşlerini bildirirler. Görüşlerini tutarlı ve mantıklı bulanlar buna göre amel eder; tutarsız bulanlar da başka bir müftiye sorar, onun fetvasıyla amel ederler.

Fetva verene müfti, fetva sorana müstefti, fetva sormaya istifta ve fetva vermeye de ifta denir. Kur'an-ı Kerim'de türevleriyle birlikte dokuz ayette geçen fetva kelimesi, hepsinde sözlük anlamına uygun olarak görüş sorma, görüş bildirme, soru sorma, rüya yorumlama gibi anlamlarda kullanılmıştır.

Fetva içtihada göre daha dar kapsamlıdır. Bir kimsenin fetva verebilmesi için bazı ön şart ve bilgilere sahip olması gerekir. Ahmed b. Hanbel'e göre, bir kimsenin fetva verme yetkisine sahip olması için şu beş şartı haiz olması gerekir;

1. İyi niyet sahibi olması,
2. İlim, hilim, vakar ve ciddiyet sahibi olması,
3. Kendinden ve bilgisinden emin olması,
4. Müslümanlar nezdinde itibarlı olması, 
5. Toplum ve insanları tanıması.

Fetva verecek kimsenin, bu şartları taşımasının yanında, fetva soran kişinin sosyal, iktisadi, ruhi, ahlaki durumunu bilmesi; içinde yaşadığı toplumu, örf ve adetlerini tanıması; vereceği cevabın yol açacağı fayda ve zararı göz önünde bulundurması gerekir. Bu sebeple fetva, sadece fetvayı soran kişiyle ilgili olmalıdır.

Müftü, sorulan soruyu iyice anladıktan sonra meseleyi çeşitli yönlerinden ele alıp incelemeli ve dini hükmünü eksiksiz ve doğru olarak soranın anlayabileceği bir şekilde açıklamalıdır. Cevabını bilmediği bir mesele ile karşılaşınca bunu açıkça belirtmeli ve meseleyi uzmanına havale etmelidir. Fetvalarda orta yol tercih edilmeli, fazla katı veya fazla yumuşak davranıştan kaçınılmalıdır.

Müftü, örf ve adetini bilmediği bir bölgeden gelen müsteftiye hemen fetva vermemeli, özellikle yemin, ikrar ve talak gibi konularda dikkatli davranmalıdır. Zamanın değişmesiyle hükümlerin de değişeceği kuralı gereğince, örf ve adetlere, zaman ve şartların değişmesine uygun olarak fetvaların değişebileceği açıktır. Ayrıca müftünün fetva ve tercihinde yanılabileceği tabii karşılanmalı ve buna bağlı olarak eski fetvasından dönerek yeni fetva vermesi yadırganmamalıdır.

Her müfti, kendi mezhebine göre fetva verir.Hanefi mezhebindeki bir müfti, İmam-ı A’zam Ebu Hanife’nin sözüne uygun şekilde fetva verir.Aradığını onun sözlerinde açıkça bulamazsa, İmam-ı Ebu Yusuf’un sözünü alır. Onun sözlerinde bulamazsa, İmam-ı Muhammed Şeybani’nin sözünü alır.Ondan sonra İmam-ı Züfer’in, daha sonra Hasan binZiyad’ın sözünü alır.

İfta, yani fetva vermek usulü, İslamiyetin başlangıcından beri vardır.Peygamberimiz zamanında, Müslümanların bizzat kendisinden aldıkları fetvalar muteber eserlerde toplanmıştır. Peygamberimizin ahirete irtihalinden sonra Eshab-ı kiramın Kur’an-ı kerime ve hadis-i şeriflere müracaat ederek verdikleri fetvalar ile, bu saha daha da genişlemiştir. Dört halife ve diğer bütün sahabenin ve “fukaha-ı seb’a” adıyla meşhur olan Tabiinden yedi büyük alimin fetvaları her zaman için en kıymetli kaynaklardır.

Emeviler, Abbasiler ve Osmanlılar zamanında devletin kazai işleri fetva ile hallolunurdu. Halk arasındaki çeşitli münasebetleri düzenleyen tertip edilmiş kaideler, bazı kanunlara münhasır (sınırlı) kalmıştır.Zaten fetva da, meselenin kesin hükmünü, dini kaynaklardan istinbat edip (çıkarıp) müdevven (düzenlenmiş) hale getirmek demektir.

Sözlükte "fetva" ne demek?

1. İslam hukukuyla ilgili bir sorunun dinsel hukuk kurallarına göre çözümünü açıklayan, şeyhülislam ya da müftü tarafından verilebilen belge.

Fetva kelimesinin ingilizcesi

Religious edict or legal opinion, especially of a Mujtahid.
Köken: Arapça

Son eklenenler

opu
npn

Yorumlar

Bu sayfa ait yorum bulunamadı. İlk yorum yapan siz olun.

Yorum ekle

Vazgeç